Πόνος στην περίοδο: Πότε δεν είναι φυσιολογικός;

Ο ιατρικός όρος για τον πόνο στην περίοδο είναι δυσμηνόρροια. Πρόκειται για κράμπες χαμηλά στην κοιλιά που εμφανίζονται λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως.

Ο πόνος προκαλείται κυρίως από ουσίες που λέγονται προσταγλανδίνες, οι οποίες παράγονται στο ενδομήτριο και προκαλούν συσπάσεις της μήτρας για να αποβληθεί το αίμα της περιόδου.

Πρωτοπαθής δυσμηνόρροια

• Εμφανίζεται συνήθως από την εφηβεία
• Δεν οφείλεται σε οργανική πάθηση
• Βελτιώνεται συχνά με την πάροδο της ηλικίας ή μετά από εγκυμοσύνη

Δευτεροπαθής δυσμηνόρροια

• Εμφανίζεται αργότερα στη ζωή
• Οφείλεται σε συγκεκριμένη γυναικολογική πάθηση
• Συχνά επιδεινώνεται με τον χρόνο

Ένας ήπιος έως μέτριος πόνος:

• Που διαρκεί 1–2 ημέρες
• Αντιμετωπίζεται με απλά παυσίπονα
• Δεν σας εμποδίζει να πάτε στη δουλειά ή στις δραστηριότητές σας
• Δεν επιδεινώνεται χρόνο με τον χρόνο

θεωρείται συνήθως φυσιολογικός.

Αν όμως ο πόνος:

• Είναι πολύ έντονος
• Σας αναγκάζει να μένετε στο κρεβάτι
• Δεν υποχωρεί με κοινά αναλγητικά
• Συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα (π.χ. βαριά αιμορραγία, πόνο στη σεξουαλική επαφή, υπογονιμότητα)

τότε δεν πρέπει να θεωρείται «απλά περίοδος».

1. Ενδομητρίωση

Η ενδομητρίωση είναι μία από τις συχνότερες αιτίες έντονου πόνου στην περίοδο. Πρόκειται για πάθηση όπου ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο αναπτύσσεται εκτός μήτρας (ωοθήκες, σάλπιγγες, έντερο, ουροδόχος κύστη).

Συμπτώματα:

• Πολύ έντονος πόνος περιόδου
• Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή
• Χρόνιος πυελικός πόνος
• Δυσκολία στην επίτευξη εγκυμοσύνης

Η διάγνωση γίνεται με γυναικολογική εξέταση και εξειδικευμένο υπερηχογράφημα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται μαγνητική τομογραφία ή λαπαροσκόπηση.

2. Αδενομύωση

Η αδενομύωση εμφανίζεται όταν το ενδομήτριο «εισχωρεί» στο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας.

Συμπτώματα:

• Πολύ βαριά και επώδυνη περίοδος
• Αίσθημα πίεσης χαμηλά στην κοιλιά
• Προοδευτική επιδείνωση με την ηλικία

Συχνότερη σε γυναίκες άνω των 35 ετών.

3. Ινομυώματα μήτρας

Τα ινομυώματα είναι καλοήθεις όγκοι της μήτρας.

Μπορούν να προκαλέσουν:

• Έντονη αιμορραγία
• Πόνο περιόδου
• Πίεση στην κύστη
• Υπογονιμότητα (σε ορισμένες περιπτώσεις)

Η διάγνωση γίνεται με υπερηχογράφημα.

4. Φλεγμονώδης νόσος της πυέλου

Λοίμωξη των έσω γεννητικών οργάνων που μπορεί να προκαλέσει:

• Πόνο
• Πυρετό
• Δυσάρεστη κολπική έκκριση
• Πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή

Απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση.

Ζητήστε αξιολόγηση εάν:

• Ο πόνος ξεκίνησε ξαφνικά μετά τα 25–30 έτη
• Χειροτερεύει κάθε χρόνο
• Χρειάζεστε ισχυρά παυσίπονα σε μεγάλες δόσεις
• Απουσιάζετε από τη δουλειά ή τις υποχρεώσεις σας
• Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ενδομητρίωσης
• Προσπαθείτε για εγκυμοσύνη χωρίς επιτυχία

Ο έντονος πόνος δεν πρέπει να «κανονικοποιείται».

Η διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει:

• Λεπτομερές ιατρικό ιστορικό
• Γυναικολογική εξέταση
• Διακολπικό υπερηχογράφημα υψηλής ευκρίνειας
• Εξετάσεις αίματος (αναιμία, φλεγμονή)
• Μαγνητική τομογραφία πυέλου (σε ειδικές περιπτώσεις)

Σε εξειδικευμένα κέντρα, ο υπέρηχος μπορεί να εντοπίσει ακόμη και μικρές εστίες ενδομητρίωσης.

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία, την ηλικία και τα αναπαραγωγικά σχέδια της γυναίκας.

1. Φαρμακευτική αγωγή

• Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ)
• Ορμονική αντισύλληψη
• Προγεσταγόνα
• Ενδομήτριο σπιράλ με λεβονοργεστρέλη
• Εξειδικευμένες θεραπείες για ενδομητρίωση

2. Χειρουργική αντιμετώπιση

Σε περιπτώσεις:

• Σοβαρής ενδομητρίωσης
• Μεγάλων ινομυωμάτων
• Ανθεκτικού πόνου

Σήμερα η ελάχιστα επεμβατική (λαπαροσκοπική ή ρομποτική) χειρουργική επιτρέπει ακριβή αφαίρεση βλαβών με ταχύτερη ανάρρωση.

Για ήπιο πόνο:

• Ζεστή θερμοφόρα στην κοιλιά
• Ήπια άσκηση
• Επαρκής ύπνος
• Αντιφλεγμονώδη με οδηγία γιατρού
• Διατροφή πλούσια σε ω-3 λιπαρά

Ωστόσο, αυτά δεν αντικαθιστούν την ιατρική αξιολόγηση όταν ο πόνος είναι έντονος.

Πόνος περιόδου και γονιμότητα

Η έντονη δυσμηνόρροια, ειδικά όταν σχετίζεται με ενδομητρίωση, μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα. Η έγκαιρη διάγνωση και σωστή θεραπεία αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες φυσικής σύλληψης.

Η AMH είναι βασική εξέταση πριν από:

• Κρυοσυντήρηση ωαρίων
• Social freezing
• Διατήρηση γονιμότητας πριν από ογκολογική θεραπεία

Βοηθά στον υπολογισμό:

• Πόσοι κύκλοι διέγερσης ίσως χρειαστούν
• Πόσα ωάρια αναμένεται να συλλεχθούν

Όχι. Η λιποθυμία υποδηλώνει πολύ έντονη αντίδραση και χρειάζεται διερεύνηση.

Ναι, ειδικά αν πρόκειται για δευτεροπαθή δυσμηνόρροια.

Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος. Το οικογενειακό ιστορικό είναι σημαντικό.

Όχι. Αλλά είναι μία από τις συχνότερες αιτίες που πρέπει να αποκλειστεί.